ΣΚΟΝΗ ΑΝΑΤΙΝΑΞΕΩΝ αντί ΠΝΟΗΣ ΑΝΕΜΟΥ
ή αλλιώς
Πως κόβουν τον αέρα στους ανθρώπους και στις ανεμογεννήτριες
σε Μαρκόπουλο και Καλύβια Αττικής.
|
Εικόνα 1: Φωτογραφία από το δρόμο που οδηγεί στο Ραντάρ της Μερέντας με φωτορεαλιστική απεικόνιση του Αιολικού Πάρκου. Στο βάθος φαίνεται ο Νότιος Ευβοϊκός. (Ευγενική παραχώρηση της Αιολικής Πανείου Α.Ε.). |
Εικόνα 2: Πραγματική φωτογραφία των λατομείων της Μερέντας.
|
Ποια σχέση μπορεί να έχουν τα λατομεία στο Δήμο Μαρκοπούλου με τις Ανεμογεννήτριες; Ποιες είναι οι αποφάσεις και οι ενέργειες των αρμοδίων αρχών πάνω στα δύο αυτά σοβαρά θέματα που αφορούν τα Μεσόγεια αλλά και την ευρύτερη περιοχή της Αττικής; Το κοινό σημείο των αποφάσεων και ενεργειών και για τα δύο θέματα είναι η υποκρισία και η αδιαφορία για το κοινό καλό.
ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΣΤΟ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ
Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση Αιολικών Πάρκων στην Αττική αποφάνθηκε το 2003 ο ΟΡΣΑ (Οργανισμός Ρυμοτομικού Σχεδιασμού Αθηνών, ο οποίος υπάγεται στο ΥΠΕΧΩΔΕ). Ο λόγος της απαγόρευσης είναι ότι το όφελος από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών είναι… πολύ μικρό σε σχέση με το περιβαλλοντικό κόστος! Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορέσουν ποτέ να υλοποιηθούν 2 έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην περιοχή των Μεσογείων, το πρώτο στο όρος Μερέντα (ή ότι έχει μείνει από αυτό) και το δεύτερο στο Πάνειον όρος, συνολικής ισχύος 32,3MW. Τα δύο αυτά έργα έχουν λάβει την απαιτούμενη άδεια παραγωγής από την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας από τον Μάιο του 2003, αλλά εκκρεμούν ακόμα οι άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας εξαιτίας της προαναφερθείσας απαγόρευσης. Το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι η αρνητική απόφαση του ΟΡΣΑ ελήφθηκε εκ των υστέρων, αφού πρωτύτερα ο ίδιος ο ΟΡΣΑ είχε γνωμοδοτήσει θετικά στην ΡΑΕ όταν ερωτήθη για το πλάνο χωροθέτησης των αιολικών πάρκων στην Αττική.
Για να λάβουν άδεια παραγωγής από την ΡΑΕ τα συγκεκριμένα αιολικά πάρκα (αλλά και τα υπόλοιπα της Αττικής), πέρασαν την βάσανο της εξέτασης της ΡΑΕ, του ΚΑΠΕ και άλλων συναρμόδιων φορέων ως προς την ικανοποίηση χωροταξικών προϋποθέσεων, κριτηρίων και ιδιαιτεροτήτων. Το πιο σημαντικό είναι ότι ο ίδιος ο ΟΡΣΑ συμμετείχε και ενέκρινε τη συγκεκριμένη χωροθέτηση - την οποία τώρα απορρίπτει - επειδή ικανοποιούσε όλα τα σχετικά κριτήρια - τα οποία τώρα βρίσκει ότι δεν ικανοποιεί. Άβυσσος…
ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Σε αντίθεση με τις αποφάσεις του ΟΡΣΑ η εγκατάσταση ανεμογεννητριών (Α/Γ) μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να φέρει, όπως θα σας διαβεβαιώσουν χιλιάδες επιστήμονες και μηχανικοί ανά τον κόσμο. (π.χ. Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας[1] , Greenpeace Ελλάδος[2]).
Επιγραμματικά παραθέτω τα εξής:
1ον) Από την παραγωγή μίας κιλοβατώρας με ανεμογεννήτριες αποφεύγεται η καύση 0,2 λίτρων πετρελαίου. Η ενέργεια που τροφοδοτεί ανά έτος ένα Α/Π (αιολικό πάρκο) ισχύος 10 ΜW ισοδυναμεί κατά μέσο όρο με 9.000 τόννους πετρελαίου. Έτσι, η Ελλάδα αποδεσμεύεται από επιζήμιες για το εθνικό ισοζύγιο εισαγωγές πετρελαίου, το οποίο συνεχώς ακριβαίνει.
2ον) Αντίστοιχα, κάθε κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τον άνεμο, αποτρέπει κατά μέσο όρο την έκλυση ενός κιλού διοξειδίου του άνθρακα, του βασικότερου αερίου του θερμοκηπίου. Επίσης, με την αντικατάσταση των συμβατικών πηγών ενέργειας με Αιολική ενέργεια αποφεύγεται και η έκλυση άλλων επικίνδυνων καυσαερίων.
3ον) Σε σχέση με τις συμβατικές εγκαταστάσεις (πετρελαϊκοί σταθμοί, σταθμοί φυσ. αερίου, λιγνιτικοί θερμοηλεκτρικοί σταθμοί) καταλαμβάνουν πολύ λιγότερο χώρο. Επιπρόσθετα, η γη του Αιολικού Πάρκου μπορεί να εξακολουθήσει να έχει την παλιά της χρήση προ του Αιολικού Πάρκου, δηλ. καλλιέργειες και κτηνοτροφία.
4ο) Σύμφωνα με μελέτες [3] η εγκατάσταση ενός MW Α/Γ δημιουργεί κατά μέσο όρο 17.7 εργατοέτη, που αφορούν τη μελέτη, την κατασκευή, την συντήρηση και εποπτεία του Α/Π (αιολικού πάρκού). Σε αντίθεση, οι συμβατικές τεχνολογίες παραγωγής ηλ. Ενέργειας (π.χ. πετρέλαιο) αντιστοιχούν μόνο σε 8 εργατοέτη ανά MW. Οι επενδύσεις σε αιολική ενέργεια αποτελούν εφικτή και βιώσιμη κίνηση για ένα μικρομεσαίο επιχειρηματία. μπορούν να τονώσουν την τοπική βιομηχανία καθώς και τον κατασκευαστικό κλάδο.
5ο) Οι Α/Γ αποτελούν διεσπαρμένη πηγή ενέργειας και μπορούν να ενισχύσουν τοπικά το ηλεκτρικό δίκτυο. Συγκεκριμένα, η χωροθέτηση Αιολικών Πάρκων στην Αττική σημαίνει μειωμένες απώλειες μεταφοράς της ηλ. ενέργειας, διότι η ενέργεια θα παράγεται κοντά στον τόπο κατανάλωσης.
Σημειώνεται εδώ, ότι η ηλεκτρική ενέργεια που θα παράγεται ετησίως από τα 2 προαναφερθέντα αιολικά πάρκα έχει εκτιμηθεί γύρω στις 96.720.000 kWh. Αυτή η ενέργεια θα αρκεί να καλύψει τις ηλεκτρικές ανάγκες περίπου 93.000 κατοίκων, δηλαδή σχεδόν όλων των κατοίκων των γειτονικών Δήμων με το έργο (Μαρκόπουλο, Κερατέα και Καλύβια). Τέλος, έχει νομοθετηθεί ότι το 2% των ετήσιων εσόδων από τη λειτουργία ενός Αιολικού Πάρκου πρέπει να πηγαίνουν στους ΟΤΑ (οργανισμό τοπικής αυτοδίοικησης). Αυτό στην περίπτωση των Αιολικών Πάρκων των Μεσογείων ισοδυναμεί με 120.000€ ανά έτος. Και βέβαια, θα μπορούσαν επιπρόσθετα οι ίδιοι οι Δήμοι να αναλάβουν πρωτοβουλία για εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε κάποιους λόφους της περιοχής τους, ακολουθώντας τα πρότυπα της Γερμανίας και αυξάνοντας τα έσοδά τους.
ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΟΙ ΜΥΘΟΙ…
Τα αναφερόμενα ως μειονεκτήματα των Α/Γ δεν αποτελούν στα αλήθεια προβλήματα, παρά μόνο μύθους όσων αντιμάχονται την καθαρή ενεργειακή πολιτική για λόγους συμφέροντος:
Η ηχορύπανση. Σύμφωνα με μελέτες το επίπεδο ηχητικής πίεσης από μία σύγχρονη Α/Γ δεν ξεπερνά τα 50-60 dB στα 40 m, δηλαδή το επίπεδο της κανονικής ομιλίας. Για ένα σπίτι 500 μέτρα μακριά από μία Α/Γ, όταν ο άνεμος φυσάει από την Α/Γ προς το σπίτι, τότε το επίπεδο ηχητικής πίεσης θα είναι περίπου 35 dB, όσο μέσα σε ένα ήσυχο σπίτι, δηλαδή πρακτικά η Α/Γ δεν θα ακούγεται καν. Εξάλλου, αν επισκεφθείτε το Επιδεικτικό Αιολικό Πάρκο του ΚΑΠΕ στο Λαύριο θα ξέρατε ότι ο ήχος των Α/Γ μοιάζει με το θρόισμα ενός καλαμιώνα όταν φυσάει.
Η αισθητική ρύπανση. Το πόσο οι Α/Γ αποτελούν αισθητική ρύπανση είναι καθαρά υποκειμενικό ζήτημα. Γιατί ο πληθυσμός του λεκανοπεδίου ανέχεται τις κεραίες του Υμηττού, που μοιάζουν σαν καρφιά στην πλάτη του «καμπούρη»; Είναι η ανάγκη για ελεύθερη ραδιοφωνία και τηλεόραση, οπότε και δεν ενοχλούν κανένα. Εκτός των άλλων, το θέαμα της περιστροφής των ελίκων των ανεμογεννητριών θυμίζει τους παλιούς ανεμόμυλους που για πολλούς θεωρείται ευχάριστο θέαμα.
Από την άλλη, δεν μπορεί να αποφαίνεται ο ΟΡΣΑ ότι υπάρχει ήδη αυξημένη όχληση στην Αττική και να απαγορεύονται τα καθαρά Αιολικά Πάρκα, ενώ να εξακολουθούν να λειτουργούν προκλητικά τα λατομεία της Μερέντας. Δηλαδή, η ανάγκη για φθηνά αδρανή υλικά είναι σημαντικότερη από την ανάγκη για καθαρή ατμόσφαιρα και για καθαρή ενέργεια; Φαίνεται ότι η τεράστια οικιστική πίεση που υφίσταται αυτά τα χρόνια η Αττική συντελεί στην ανοχή και έλλειψη ευαισθησίας των αρμοδίων για τα προβλήματα που αφορούν το περιβάλλον και άρα την υγεία των κατοίκων των Μεσογείων.
|
Εικόνα 3: Το Αιολικό Πάρκο της Μερέντας, όπως θα φαίνεται από το Μοναστήρι της Αγ. Άννης. (Κοντά στον Ιππόδρομο). |
Εικόνα 4: Μέρος λατομείων στη Μερέντα. Φαίνονται οι εγκαταστάσεις σπαστήρων και η αναδυόμενη σκόνη. |
Εικόνα 5: Φωτογραφία της Μερέντας όπως φαίνεται από το Μαρκόπουλο ληφθήσα στις 18 Απριλίου 2006. Φαίνεται το εκτεταμένο νέφος σκόνης και καυσαερίων που σκεπάζει τα Καλύβια, καθώς και τις περιοχές πέριξ του Ιπποδρόμου.
ΤΑ ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΚΑΙ Η ΒΑΡΕΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥΣ
Έχουν περάσει 2 χρόνια από τη λήξη των Ολυμπιακών αγώνων και τα λατομεία στη Μερέντα Μαρκοπούλου εξακολουθούν να λειτουργούν παρά τις αντίθετες προεκλογικές εξαγγελίες της κυβέρνησης. Ωστόσο στη συνείδηση των κατοίκων της περιοχής είχε μείνει, ότι τα λατομεία θα λειτουργούσαν μόνο έως και την ολοκλήρωση των Ολυμπιακών Έργων.
Δυστυχώς, τα λατομεία διέκοψαν τη λειτουργία τους μόνο 2 μήνες (πριν την έναρξη των Ολυμπιακών και έως την λήξη των Παραολυμπιακών). Ύστερα, παραδόξως, άρχισαν να λειτουργούν ξανά. Τέλος, τον Μάρτη του 2006 μαθαίνουμε ότι τα λατομεία πήραν παράταση για 3 έτη, ώστε να αποκατασταθεί ο περιβάλλοντας χώρος.
Σε πρόσφατο άρθρο της Καθημερινής (30-3-2006) αναφέρονται πολλά, από τα οποία καταλαβαίνουμε ότι η λεγόμενη παράταση λειτουργίας των λατομείων για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος είναι ουσιαστικά ένας τρόπος συγκάλυψης της παράνομης λειτουργίας τους. Εντούτοις, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο υπάρχουν 5 καταδικαστικές αποφάσεις μια εκ των οποίων έχει η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων (αρ. αποφ. 64052 του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου στις 7/5/04), οι οποίες προφανώς ποτέ δεν εφαρμόστηκαν.
Σύμφωνα με συνέντευξη του Σ. Ιατρού, νομαρχιακού σύμβουλου Ανατολικής Αττικής, από το SkyRadio (25-02-04) τα λατομεία εξακολουθούσαν και εξακολουθούν να λειτουργούν ακόμα, διότι οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις του παρελθόντος δεν εφαρμόστηκαν ποτέ.
Στο τέλος της συνέντευξης αναφέρονται τα εξής διόλου αισιόδοξα για την περιοχή των Μεσογείων::
«Πριν λίγες μέρες έγινε κάποια αίτηση να ξεκινήσει ένα καινούργιο λατομείο στον απέναντι λόφο που είναι στα περίπου 500 μέτρα από το Ολυμπιακό Σκοπευτήριο και ο δήμος Μαρκοπούλου με σαφή θέση είχε αντίθετη άποψη. Δηλαδή έχουμε δύο λατομεία παράνομα και πάνε να ιδρύσουνε ακόμα ένα. Είναι άλλος ιδιοκτήτης αλλά όταν υπάρχει αυτή η ανοχή και όταν υπάρχει αυτή η πολυδαίδαλη νομοθεσία και έχει μπερδευτεί ο κόσμος και δεν ξέρει τι είναι νόμιμο και τι είναι παράνομο, φυσικά η περιοχή του Μαρκόπουλου έχει μπει στο στόχαστρο να ιδρυθούνε και άλλα και άλλα λατομεία, γιατί νομίζουν ότι υπάρχει ανοχή».
Τα λατομεία Μαρκοπούλου Α.Β. & Ε.Ε. και τα λατομεία Σταύρου Κ., Αφοι Α.Ε. αποτελούν τα 2 μεγαλύτερα λατομεία αδρανών υλών της Ελλάδας, σύμφωνα με στοιχεία της ICAP (Εταιρεία Χρηματιστηριακής και Επενδυτικής Πληροφόρησης). Τα κέρδη προ φόρων και των δύο εταιρειών μαζί για το 2003 σύμφωνα με την Icap [4] φθάνουν τα 12,9 εκατομμυρίων ευρώ! Φανταστείτε ότι τα καθαρά έσοδα θα είναι μεγαλύτερα από αυτό το ποσό. Ποια είναι άραγε τα αντισταθμιστικά οφέλη από τη λειτουργία αυτών των κολοσσών, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση μόλις ενός χλμ από τις παρειές του Μαρκοπούλου και τριών χλμ από τα Καλύβια;
· Ποία χρηματικά ποσά χορηγούν τα λατομεία άραγε στους πράγματι πληγμένους Δήμους;
· Εάν υιοθετήσουμε το ποσοστό των 2% που ισχύει για τα αιολικά πάρκα ως αντισταθμιστική παροχή και για τα Λατομεία, τότε καθ’ έτος θα έπρεπε τα λατομεία να προσφέρουν τουλάχιστον 258.000 ευρώ στους Δήμους Μαρκοπούλου και Καλυβίων.
· Επίσης, θα έπρεπε να αναλαμβάνουν την αποκατάσταση της ασφάλτου των δρόμων απ’ όπου περνάν τα χιλιάδες φορτηγά τους.
· Επιπλέον, θα έπρεπε να αναλαμβάνουν τον καθαρισμό των δρόμων από το αμμοχάλικο, το οποίο με την πρώτη βροχή γίνεται επικίνδυνη γλίτσα για τα οχήματα. Περιττό αναφοράς ότι οι σωροί με το αμμοχάλικο στις παρειές των πεζοδρομίων αποτελούν αντιαισθητικό θέαμα στις εισόδους του Μαρκοπούλου.
· Τέλος, θα έπρεπε να είχαν μεταβάλλει το Μαρκόπουλο και τα Καλύβια σε οάσεις πρασίνου κάνοντας εκτεταμένες δενδροφυτεύσεις για την κατακράτηση της σκόνης.
Δεν θα σταθώ ούτε στην πράγματι μεγάλη αισθητική και οπτική όχληση, ούτε στη λειτουργία τους εντός Αρχαιολογικού Χώρου. Το μείζον πρόβλημα είναι η ρύπανση της ατμόσφαιρας με τα αιωρούμενα σωματίδια της σκόνης και τα καυσαέρια των φορτηγών που μεταφέρουν την πραμάτεια των λατομείων. Η πιο βεβαρημένη περιοχή είναι τα Καλύβια, αφού τα Λατομεία βρίσκονται βορειοανατολικά τους και ο άνεμος στην περιοχή φυσά το 80% του έτους από την ίδια διεύθυνση, αλλά και το νότιο άκρο του Μαρκοπούλου, το οποίο απέχει μόλις 1χιλιόμετρο από τους κρατήρες των Λατομείων. Σίγουρα υπάρχουν συνέπειες για το αναπνευστικό σύστημα των κατοίκων οι οποίοι δέχονται πολλές μέρες τον χρόνο αυτά τα φορτία σκόνης, μα κανείς από τους αρμόδιους δεν το έχει διερευνήσει.
Η ΛΟΓΙΚΗ ΛΥΣΗ
Δε χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός επιστήμονας για να καταλάβει ότι η μοναδική λύση ως προς το πρόβλημα των λατομείων είναι η σταδιακή μεταφορά τους σε άλλη περιοχή εκτός Αττικής, μακριά από οικισμούς, μακριά από περιοχές φυσικού κάλλους ή αρχαιολογικής σημασίας. Σίγουρα θα υπάρχουν πιο κατάλληλες περιοχές από αυτή του νότιου κάμπου των Μεσογείων, όπου κατοικούν πάνω από 100.000 άνθρωποι.
Εξάλλου το βουνό της Μερέντας κάποτε δε θα μπορέσει να δώσει άλλο υλικό για τα Λατομεία, εκτός και αν θέλουμε να συντομεύσει ο δρόμος για το χωριό Κουβαρά που βρίσκεται στην αντίθετη πλαγιά από αυτή που βρίσκονται τα Λατομεία, κάτι που συνηθίζεται να λέγεται ως τοπικό ανέκδοτο.
Σε αντίθεση με τις αδρανές ύλες, ο άνεμος δε θα πάψει να φυσά παρά μόνο όταν ο ήλιος πάψει να στέλνει τη θερμότητά του πάνω στη Γη. Έτσι, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας στην περιοχή των Μεσογείων μπορεί να συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη της Αττικής και γενικότερα της Ελλάδος.
Πέτρος Θ. Θεοδωρόπουλος
Μηχανολόγος Μηχανικός
Παραπομπές